Қазақстандағы ЖҚЕ бұзғаны үшін айыппұлдар 2026 жылы: кесте, АЕК пен теңгедегі сомалар, камералар, төлеу және шағымдану
2026 жылы Қазақстанда ЖҚЕ-нің күнделікті кездесетін көпшілік бұзушылықтары үшін айыппұлдар айлық есептік көрсеткішпен (АЕК) есептеледі, ал теңгеге ағымдағы жылға белгіленген АЕК мөлшері бойынша автоматты түрде аударылады. 2026 жылға АЕК мөлшері 4 325 теңге болып белгіленді, сондықтан бұрынғы сол 5, 10 немесе 20 АЕК абсолюттік сомамен айтарлықтай қымбаттады.
2026 жылғы негізгі практикалық өзгеріс — автоматты тіркеудің кеңеюі: камералар мен мемлекеттік жүйелер құқық бұзушылықтарды (оның ішінде телефон, белдік, сондай-ақ техбайқау мен сақтандыру сияқты «құжаттық» жағдайларды) инспектормен міндетті байланыссыз кеңірек анықтай бастады.
Егер айыппұл «әдеттегі» болса және қысқартылған іс жүргізуге жатса, оны тіркелген сәттен бастап 7 тәулік ішінде 50% жеңілдікпен төлеуге болады (шарттар сақталған жағдайда). Бұл ретте мынаны есте ұстаған жөн: жеңілдік — бұл “келісім мен мойындау”, демек кейін дауластыру қиынырақ болады.
Заңнамалық негіз және айыппұлды қалай есептеу керек
Негізгі қағида қарапайым: Қазақстанда ӘҚБтК бойынша көпшілік айыппұлдар АЕК-пен белгіленеді, ал теңгедегі соңғы соманы сіз ағымдағы жылдың АЕК мөлшеріне көбейту арқылы аласыз. 2026 жылы айыппұлдар мен өзге төлемдер үшін АЕК — 4 325 теңге.
Құқық қолдану үшін нормативтік актілердің «ресми мәтіндері» ресми жарияланым көздерінен, соның ішінде электрондық түрдегі НҚА Эталондық бақылау банкінен (ЭББ НҚА) алынуы керек екенін түсіну маңызды. Бұл бағыт-бағдар ретінде пайдалы: егер айыппұлды дауласаңыз, нақты күндегі эталондық/ресми мәтін мен редакцияға сүйенген дұрыс.
Осы жарияланымда ӘҚБтК нормалары мәтіндер танысу мақсатында берілетінін және уақыт өте өзгеруі мүмкін екенін тікелей көрсететін ашық құқықтық айна бойынша келтірілген. Бұл оқырманға ыңғайлы, бірақ мемлекеттік органмен дауда ресми дереккөз арқылы қайта тексерген дұрыс.
2026 жылға арналған ЖҚЕ негізгі айыппұлдарының кестесі
Төменде — «практикалық минимум»: камералар, патруль және қалалық инфрақұрылым жиі тіркейтін құқық бұзушылықтар. Теңгедегі сомалар 2026 жылғы АЕК = 4 325 көрсеткіші бойынша есептелген.
| Құқық бұзушылық | Норма | АЕК | 2026 жылғы сома (₸) | Түсіндірме |
|---|---|---|---|---|
| Көлік жүргізу кезінде телефон/рацияны қолда ұстау | ӘҚБтК 591-бап 1-бөлік | 5 | 21 625 | Hands-free рұқсат етіледі: «...құлаққап немесе дауысзорайтқыш байланыс арқылы». |
| Телефон/рацияны қайта пайдалану | ӘҚБтК 591-бап 2-бөлік | 10 | 43 250 | Қайталану — бір жыл ішінде. |
| Жылдамдықты 10–20 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 1-бөлік | 5 | 21 625 | Көбіне автоматты түрде тіркеледі. |
| Жылдамдықты 20–40 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 2-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Жылдамдықты 40–60 км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 3-бөлік | 20 | 86 500 | |
| Жылдамдықты 60+ км/сағ асыру | ӘҚБтК 592-бап 3-1-бөлік | 40 | 173 000 | Норма (3-1-бөлік) 2024 жылы енгізілген. |
| Қайталану (жылдамдық бойынша 2–3-бөліктер үшін) | ӘҚБтК 592-бап 4-бөлік | 30 | 129 750 | Қайталану — бір жыл ішінде. |
| Қайталану (60+ км/сағ үшін) | ӘҚБтК 592-бап 5-бөлік | 60 | 259 500 | Ең «қымбат» жылдамдыққа қатысты қайталану. |
| Тағылмаған қауіпсіздік белдігі / мотошлемсіз жүру | ӘҚБтК 593-бап 2-бөлік | 5 | 21 625 | Формалды түрде — «қауіпсіздік белдіктерін/мотошлемдерді пайдалану қағидаларын сақтамау». |
| Белдік/мотошлем бойынша қайталану | ӘҚБтК 593-бап 3-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Тыйым салатын сигналға/белгіге өту | ӘҚБтК 599-бап 1-бөлік | 10 | 43 250 | Ерекшелік — «теміржол өткеліне» жататын жағдайлар. |
| Тыйым салатын сигналға қайта өту | ӘҚБтК 599-бап 2-бөлік | 15 | 64 875 | |
| Жаяу жүргіншіге/қатысушыға жол бермеу | ӘҚБтК 600-бап 1-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Жаяу жүргіншіге жол бермеу бойынша қайталану | ӘҚБтК 600-бап 2-бөлік | 15 | 64 875 | |
| Белгілерді/жолақтарды сақтамау | ӘҚБтК 601-бап 1-бөлік | 3 | 12 975 | Мұнда көбіне стоп-сызық, автобус жолағы, «дұрыс емес жерден» бұрылу/айналып кету жатады (жағдайға байланысты). |
| Белгілер/жолақтар бойынша қайталану | ӘҚБтК 601-бап 2-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Тоқтау/тұраққа қою «жалпы жағдайда» | ӘҚБтК 597-бап 1-бөлік | 5 | 21 625 | Соның ішінде электрозарядтау орындары. |
| Тротуарда/газонда/алаңшада тоқтау немесе тұраққа қою | ӘҚБтК 597-бап 2-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Қозғалысқа кедергі келтіру | ӘҚБтК 597-бап 3-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Мүгедектігі бар адамдарға арналған орын | ӘҚБтК 597-бап 4-бөлік | 10 | 43 250 | |
| Ақылы автотұрақты төлемеу | ӘҚБтК 597-бап 4-1-бөлік | 1 | 4 325 | Нақты түрде Астана және Алматы қалалары көрсетілген. |
| Ақылы автотұрақты қайта төлемеу | ӘҚБтК 597-бап 4-2-бөлік | 2 | 8 650 | |
| Арнайы қызмет көліктеріне маяк/сигналмен жол бермеу | ӘҚБтК 598-бап 1-бөлік | 20 | 86 500 | |
| Арнайы қызметке жол бермеуді қайталау | ӘҚБтК 598-бап 2-бөлік | 40 | 173 000 | Балама: 20 сағат қоғамдық жұмыстар. |
| Техбайқау мерзімі өткен/өтпеген | ӘҚБтК 590-бап 9-бөлік | 5 | 21 625 | Қазір көбіне базалар/камералар арқылы анықталады. |
| Техбайқау/бірқатар техникалық бұзушылықтарды қайталау | ӘҚБтК 590-бап 10-бөлік | 20 | 86 500 | 1/5/6/7/9-бөліктер бойынша қайталану. |
| Міндетті сақтандырудың болмауы (жеке тұлға үшін) | ӘҚБтК 230-бап 2-бөлік | 10 | 43 250 | Бапта субъектілер бойынша айыппұл шкаласы бар; жеке тұлғалар үшін — 10 АЕК. |
| Белдік/телефон камерамен тіркеледі (техникалық мүмкіндік) | 12.03.2026 бастап тіркеу туралы түсіндірмелер | — | — | Бұл «жаңа тыйымдар» емес, анықтау тәсілдерінің кеңеюі. |
Бөлек атап өту керек (бұл «АЕК-пен айыппұл» емес, бірақ тәуекелдерді түсіну үшін өте маңызды):
- Мас күйінде көлік жүргізу: әкімшілік қамау 15 тәулікке және көлік жүргізу құқығынан 7 жылға айыру (негізгі құрам), ал белгілі бір жағдайларда санкциялар күшейтіледі.
- Тыйым салынған жерде қарсы жолаққа шығу: көбіне көлік жүргізу құқығынан айыруға әкеледі (мысалы, 6 айға), ал кейбір «тармақтарда» айыппұл түріндегі балама санкциялар көзделген (айыру қолданылмайтын тұлғалар санаты үшін).
Камералар, автоматты тіркеу және өңірлік практика
Ірі қалаларда және жүктемесі жоғары учаскелерде «қатар жұмыс істейтін бақылау жүйесі» жиі қолданылады: камера оқиғаны тіркейді, содан кейін материалды уәкілетті қызметкер растап, рәсімдейді. Полицияның «Сергек» жүйесі бойынша түсіндірмесінде камералар тұрақты түрде анықтайтын типтік құқық бұзушылықтар аталған: жылдамдық, қызыл сигнал, «дұрыс емес» жерде тоқтау, стоп-сызықтан өту, автобус жолағы және т.б.
2026 жылғы 12 наурыздан бастап логика кеңейді: ашық түсіндірмелерде енді құқық бұзушылықтар тек «классикалық» камералармен ғана емес, мемлекеттік жүйелермен интеграция арқылы да автоматты түрде тіркелуі мүмкін екені атап көрсетілген (мысалы, базалар арқылы техбайқау/сақтандырудың бар-жоғын тексеру). Бұл «қауіпсіз әдет» — құжаттар мен мәртебелерді ретте ұстап жүру — тікелей үнемге айналатынын білдіреді.
Айыппұл сомаларындағы өңірлік ерекшелік аз: АЕК-пен есептелетін мөлшерлер ел бойынша бірдей, бірақ «бақылау тығыздығы» әртүрлі — камера көп жерде қаулыны автоматты түрде алу ықтималдығы жоғары. Ал автотұрақ бойынша формалды «жергілікті норма» бар: ақылы автотұрақ төлемінен жалтару үшін ӘҚБтК-де Астана мен Алматы жеке аталған.
Айыппұлды қалай тексеруге, төлеуге және даулауға болады
Көп жағдайда қолданушы жолы үш кезеңнен тұрады: тексеру → шешім қабылдау (төлеу немесе даулау) → нәтижені бекіту. Негізгі ереже: алдымен айыппұл шынымен сіздікі екеніне көз жеткізіңіз (көлік нөмірі, күні, орны), содан кейін ғана «50%» немесе «шағымдану» нұсқасын таңдаңыз.
Айыппұлды қалай тексеруге болады
Тексеру мемлекеттік сервистер және біріктірілген банк қосымшалары арқылы мүмкін. eGov.kz сайтында айыппұлдарды Qamqor.gov.kz сайтынан да, электрондық үкімет порталынан да, банк сервистерінен де көруге болатыны жазылған.
Егер құқық бұзушылық автоматты түрде тіркелсе, көбіне «айыппұл төлеу қажеттілігі туралы нұсқама» қалыптасады. Ол меншік иесіне жіберіледі, сондай-ақ Qamqor.gov.kz сайтынан жүктеп алуға қолжетімді болуы мүмкін.
Қалай төлеуге және 50% жеңілдік алуға болады
eGov.kz сайтында тікелей көрсетілгендей, айыппұлдың 50%-ын тіркелген сәттен бастап 7 тәулік ішінде төлеуге болады, бірақ бұл «қысқартылған іс жүргізу» тәртібі болып саналады және ол фактылармен келісуді, сондай-ақ дәлелдер бойынша даудан бас тартуды талап етеді.
Өте маңызды жайт: 7 тәулікті есептегенде демалыс және мереке күндері есепке алынбайды — бұл ереже мемлекет тарапынан бөлек түсіндірілген.
Қадам бойынша бұл былай көрінеді:
- Қаулыны/нұсқаманы мемлекеттік сервистен немесе банк қосымшасынан табыңыз.
- «7 тәулік» мерзімін тексеріп, қысқартылған іс жүргізу қолданылатынына көз жеткізіңіз.
- Жеңілдікпен соманы төлеңіз (сервисте соманың жартысы көрсетілуі керек).
- Чекті/түбіртекті сақтап, төлем мәртебесін қайта тексеріңіз (кейде жаңару бірден болмайды).
Егер айыппұлды шұғыл төлеу керек болса, ал қазір бос қаражат жоқ болса, алдын ала мақұлдану ықтималдығы жоғары қарыздарды салыстырып, қайтару шарттары түсінікті нұсқаны таңдауға болады.
Хабарламалар мен «есеп басталатын күн» туралы не білу керек
gov.kz сайтындағы өмірлік жағдай түсіндірмесінде бөлек айтылған: SMS — бұл тек хабарлама, бірақ нұсқаманың табыс етілгенін растайтын факт емес, ал «тиісті түрде табыс етілген күн» 7 тәулік жеңілдік мерзімін есептеу үшін маңызды.
eGov.kz сайтында автоматты түрде тіркелген құқық бұзушылықтар бойынша нұсқама меншік иесіне құқық бұзушылық тіркелген күннен бастап 10 тәулік ішінде тапсырысты хатпен жіберілуі мүмкін екені, сондай-ақ меншік иесі нөмірді хабарламалар алу үшін көрсеткен жағдайда SMS арқылы тиісті түрде жеткізу тетігі бар екені де бөлек сипатталған.
Айыппұлды қалай даулауға болады және мерзімдері қандай
Егер сіз құқық бұзушылық фактісімен келіспесеңіз, негізгі құрал — шағым беру, оның ішінде Qamqor.gov.kz порталы арқылы онлайн. gov.kz сайтында істі қалай табу, дәлелдерді қоса тіркеп, ЭЦҚ-мен өтініш беру туралы қадамдық нұсқаулық берілген.
Мерзімі — қаулы көшірмесі табыс етілген күннен бастап 10 тәулік (немесе егер тұлға істі қарауға қатыспаса, алған күннен бастап). Бұл ереже өмірлік жағдай нұсқаулығында тікелей көрсетілген.
Сұратып алуға/қоса тіркеуге тұратын дәлелдердің практикалық минимумы:
- фото-/видеотіркеу материалдары (егер болса), іс нөмірі және қаулы деректемелері;
- көлікті иеленуді/беруді растайтын құжаттар (егер дау «рөлде мен болған жоқпын» дегенге қатысты болса — автоматты тіркеуде бұл жеке қорғану желісі);
- техникалық мән-жайлар (тану қатесі, нөмір, ракурс) — қысқа, бірақ нақты түсіндірген дұрыс.
Шағым мәтінінің үлгісі
Кімге: [қаулыны / нұсқаманы шығарған орган]
Кімнен: [Т.А.Ә., ЖСН, байланыс деректері]
Іс №: [нөмір]ШАҒЫМ
№ [нөмір] іс бойынша [күні] шығарылған қаулыны/нұсқаманы жоюыңызды сұраймын, себебі құқық бұзушылық құрамының бар екені туралы қорытындымен келіспеймін. Негіздер: [1–3 тармақ: нақты мән-жайлар, қоса тіркелген дәлелдерге сілтеме, тіркеу/сәйкестендіру қателері].
Қосымшалар: [файлдар/құжаттар тізімі].
Күні, қолы (онлайн берілсе — ЭЦҚ).
Егер төлемесеңіз не болады
Автоматты тіркеу практикасында мемлекет бөлек ескертеді: айыппұл төленбесе, материалдар мәжбүрлеп өндіріп алуға жіберілуі мүмкін; полицияның бейнебақылау жүйесі бойынша түсіндірмесінде ерікті түрде төлеу мерзімі өткеннен кейін мәжбүрлеп өндіріп алуға жолданатыны айтылған.