Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын пайдалану шоттағы барлық ақшаны кез келген шығынға алуға болады дегенді білдірмейді. Тұрғын үй мен емделуге міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебінен қалыптасқан жинақтардан біржолғы зейнетақы төлемдері (БЗТ) қарастырылған. Заңды негіз, қолжетімді сома және рұқсат етілген мақсат болуы керек; ақша уәкілетті оператор арқылы аударылады.

БЖЗҚ материалдары, қолданыстағы тұрғын үй қағидалары және Отбасы банктің ресми платформасындағы хабарландырулар бойынша 2026 жылғы 16 қазанда тексерілді.

Кімнің құқығы бар және қанша ақша қолжетімді

БЖЗҚ төрт негізді көрсетеді (орыс тілінде). Әрқайсысының шегі бөлек:

  • Жеткіліктілік шегінен асатын жинақ: МЗЖ есебінен қалыптасқан тиісті жинақтар мен ең төменгі жеткіліктілік шегінің арасындағы айырманы пайдалануға болады.
  • Зейнетақы төлемдері орташа айлық табыстың кемінде 40%-ын алмастырса: тиісті жинақтардың 50%-ына дейін қолжетімді. Коэффициент ресми әдістеме бойынша анықталады.
  • Зейнетақы аннуитеті: сақтандыру ұйымымен шарт жасалғаннан кейін МЗЖ есебінен қалыптасқан тиісті қалдықты пайдалануға рұқсат етіледі.
  • Еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы: МЗЖ есебінен қалыптасқан тиісті қалдықты пайдалануға рұқсат етіледі.

Бұл шектер Ұлттық Банктің басқаруындағы қаражатқа қатысты. Жеке қолжетімді соманы БЖЗҚ кабинетінен, оның қосымшасынан немесе цифрлық үкімет сервистерінен тексеріңіз. Жалпы қалдық, БЗТ үшін қолжетімді сома және инвестициялық портфельді басқарушыға беруге болатын сома — әртүрлі көрсеткіштер.

2026 жылы қандай шектер қолданылады

Маусымнан бастап жеткіліктілік шегін есептеудің жаңа әдістемесі (орыс тілінде) қолданылады. Қазіргі мәндер: 20 жаста — 6 670 000 ₸, 30 жаста — 9 750 000 ₸, 35 жаста — 11 490 000 ₸, 40 жаста — 13 370 000 ₸, 50 жаста — 17 590 000 ₸, 60 жаста — 22 500 000 ₸, 62 жаста — 23 570 000 ₸. Аралық жастағылар үшін бөлек мәндер белгіленген: бес жылдық аралықтың бәріне бір шек қолданылмайды.

Есептеу мысалы: 35 жаста есепке алынатын қалдық 14 000 000 ₸ болса, шектен асатын сома 2 510 000 ₸ болады. Қалдық 9 000 000 ₸ болса, қолданыстағы жеткіліктілік шегінен асатын сома жоқ. Бірақ бұл аннуитет сияқты басқа дербес негіздің болуын жоққа шығармайды; оны «қалдық минус шек» деген әмбебап формуламен алмастыруға болмайды.

Екі мақсат: тұрғын үй және емделу

Тұрғын үй мақсаттары

Қағидалар шеңберінде тұрғын үй сатып алу, бастапқы жарна төлеу, қайта қаржыландыру, үй салу, жер учаскесі мен тұрғын үй жинақтарына қатысты жекелеген операциялар қарастырылған. 2026 жылғы 17 сәуірден бастап екінші деңгейдегі банктердегі ипотекалық қарызды осы мақсат бойынша ішінара немесе толық мерзімінен бұрын өтеу кезінде БЗТ-ны тек негізгі борышқа бағыттауға болады. Ай сайынғы төлемге кіретін сыйақы мен өзге берешек сомаларын өз қаражатыңызбен төлеу керек; рәсімді оператордан нақтылаңыз.

Сатып алу, құжаттар, туыстармен жасалатын мәмілелерге қойылатын шектеулер және мерзімдер зейнетақы жинақтарын тұрғын үйге пайдалану жөніндегі нұсқаулықта (орыс тілінде) толық түсіндірілген. Микроқарызды немесе тұтынушылық кредитті БЗТ-ны «қолма-қол ақшаға айналдыру тәсілі» ретінде таңдамаңыз.

Емделу: қазір жаңа өтінімдер қабылданбайды

Тексеру күні Отбасының ресми платформасында мына хабарлама сақталған: емделуге арналған жаңа өтінімдерді қабылдау 2026 жылғы 12 қаңтар, сағат 19:00-ден бастап қосымша хабарландыруға дейін тоқтатылған. Бұрын берілген өтінімдер қолданыстағы талаптар бойынша бөлек қаралады.

Бұл медициналық мақсат заңмен біржола жойылды деген тұжырым емес. Алайда сайтта емдеу түрлерінің тізімі мен бұрынғы қадамдық нұсқаулықтың болуы өтінім қабылдау ашық дегенді білдірмейді. Клиникамен шарт жасамас бұрын жаңа хабарландыруды тексеріңіз; делдалдың «қабылдау тоқтатылса да өтінімді өткізіп береміз» деген уәдесі қызметтің заңдылығын растамайды.

Операторды қалай таңдап, мерзімді өткізіп алмауға болады

Тұрғын үй операциялары бойынша Отбасы банк, Halyk Bank, Altyn Bank, Банк ЦентрКредит және Freedom Bank көрсетілген. Қолдау көрсетілетін операциялар әртүрлі: әр оператор барлық мақсатты орындай бермейді. Арнайы шот таңдалған операторда ашылады. Отбасы платформасы БЦК ипотекасын БЦК арқылы өтеу керектігін ескертеді.

  1. Алдымен қолжетімді сома мен негізді тексеріп, содан кейін оператордан мақсат пен құжаттар тізімін нақтылаңыз.
  2. Мәміле құжаттарын немесе банктің анықтамасын дайындаңыз. БЗТ-ны пайдалану құқығын жұбайына не жақын туысына беру кезінде неке не туыстық қатынас расталуы керек. Мақсатты таңдамай тұрып анықтамаларды «керек болып қалар» деп жинамаңыз.
  3. Арнайы шот ашып, өтінішке қол қойыңыз. Қарағаннан кейін оператор БЖЗҚ-ға хабарлама жібереді; бас тартуға негіз болмаса, қор хабарламаны алғаннан кейін 5 жұмыс күні ішінде қаражатты аударады.
  4. Арнайы шотқа түскенін ғана емес, мақсатты растау мерзімін және соңғы мақсатты аударымды да тексеріңіз.

Қолданыстағы тұрғын үй қағидаларына (орыс тілінде) сәйкес, Отбасыдағы әдеттегі мақсаттар бойынша құжаттар БЗТ түскеннен кейін 20 жұмыс күні ішінде ұсынылады. Тұрғын үй жинақ салымы үшін ерекшелік қарастырылған — 6 жылға дейін. Басқа банктердегі 10 жұмыс күні — қаражат есепке алынғаннан кейін банктің оны мақсатқа сай аудару мерзімі, ал құжаттарды дайындау тәртібін банк өзі белгілейді. Бұл барлық клиентке ортақ құжат тапсыру мерзімі емес.

2026 жылдан бергі ЖТС және бұрын кейінге қалдырылған салық

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан резиденттерінің БЗТ-сы жеке табыс салығынан (ЖТС) босатылған. Сондықтан «бірден немесе зейнетке шыққаннан кейін ұстау» деген бұрынғы таңдауды қазіргі өтінімнің міндетті қадамы ретінде көрсетуге болмайды. Кейінге қалдырылған ЖТС бойынша бұрын есептелген міндеттемелер жойылған; алайда бұрын төленген салық бәріне автоматты түрде қайтарылмайды.

Бейрезиденттердің зейнетақы төлемдеріне өзге салық режимі қолданылады: БЖЗҚ 8 500 АЕК-ке дейінгі соманы қоса алғанда 10% мөлшерлемесін, ал одан асқанда осы шектегі сомадан есептелген салыққа асып түскен бөліктің 15%-ын қосу тәртібін көрсетеді. Салықтық резиденттікті тек паспорт бойынша анықтауға болмайды. Бұрын қолданылмаған шегерімдерге байланысты ескі төлемдерді бөлек қайта есептеу құқық расталып, мерзім сақталған жағдайда мүмкін; қолданыстағы түсіндірмеде үш жыл көрсетілген. Шарттар мен құжаттар БЖЗҚ-ның салық бөлімінде (орыс тілінде) берілген; кейінге қалдырылған міндеттемелердің жойылуы қордың ресми хабарламасында (орыс тілінде) түсіндірілген.

Тағы нені ескеру керек

Отбасы мүшесінің қаражатын пайдалануға бола ма? БЗТ-ны мақсатқа пайдалану құқығын жұбайына немесе жақын туысына беру оператор арқылы тараптардың келісімімен және туыстық қатынасты растаумен рәсімделеді. Бұл мақсатты пайдалану талабын жоймайды.

Аннуитет немесе қаражатты инвестициялық портфельді басқарушыға беру қолма-қол ақша алу болып санала ма? Жоқ. Бұлар ақшаны еркін шешіп алу емес, өз шарттары бар бөлек зейнетақы тетіктері. Әдеттегі зейнетақы төлемдерінің, тұрақты тұруға шетелге шығудың және мұрагерліктің негіздерін де БЗТ-мен шатастыруға болмайды.

Қолжетімді қалдықтың бәрін пайдаланған дұрыс па? Болашақ зейнетақы капиталы және оны инвестициялаудан түсуі мүмкін табыс азаяды. Бүгінгі мақсаттың пайдасын ұзақ мерзімді салдарымен салыстырыңыз. ЭЦҚ мен SMS-кодтарды делдалдарға бермеңіз; Finuslugi БЖЗҚ атынан төлемдер рәсімдемейді.

Тұрғын үй мақсаты туралы қазақша нұсқаулықты да қараңыз.

Қосымша салыстыру 23.10.2026 күні жасалды: БЗТ негіздері мен сомалары, қолданыстағы жеткіліктілік шектерінің мысалдары, тұрғын үй мерзімдері, ЖТС және оператордың емделуге өтінім қабылдауды тоқтату хабарламасы. Бастапқы редакция 16 қазанда тексерілген. Жеке қолжетімді сома, мәміле құжаттары және оператордың жеке шешімі бұл материалда тексерілмейді.