Кескін жасанды интеллект көмегімен жасалған және мақалаға иллюстрация ретінде берілген. Бұл ADCB кеңсесінің немесе клиентпен өткен нақты кездесудің фотосуреті емес.

2026 жылғы 13 қарашада ADCB Kazakhstan әмбебап банктік лицензия және исламдық банк операцияларын жүргізуге арналған жеке лицензия алды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің хабарлауынша, бұл — Қазақстанда дәстүрлі және исламдық банкингті «исламдық терезе» арқылы қатар жүргізуге құқық алған алғашқы банк. Дереккөз — Агенттік.

Бұл жаңалық банк қызметтерінің тағы бір форматы пайда болғанын білдіреді. Бірақ оны барлық адамға пайызсыз әрі тегін қаржыландыру қолжетімді болды деп түсінуге болмайды. Лицензияның берілуі, нақты өнімнің іске қосылуы және оның құны — үш бөлек мәселе.

Исламдық терезе деген не?

Исламдық терезе — әмбебап банктің исламдық қаржыландыру қағидаттарына сай операциялар жүргізетін бағыты. Банк сонымен қатар дәстүрлі қаржы өнімдерімен де жұмыс істей алады.

Жаңалықтың ерекшелігі — екі бағыттың бір банкте қатар жұмыс істеуінде. Исламдық қаржыландыру Қазақстанда бұған дейін де болған. Оның негізгі нысандары туралы Қазақстан Ұлттық банкінің сайтынан оқуға болады.

Клиент үшін ең маңыздысы — өзіне қандай шарт ұсынылып отырғанын түсіну. Банктің атауы ғана өнімнің құнын, есеп айырысу тәртібін немесе оған қандай кепілдік қолданылатынын анықтамайды.

ADCB-де қаржыландыруды қазір рәсімдеуге бола ма?

ADCB-нің 13 қарашадағы ресми хабарламасында дәстүрлі және исламдық корпоративтік банк қызметтерін кеңейтуге басымдық берілген. Әңгіме компанияларға қызмет көрсету және іскерлік байланыстарды қолдау туралы болып отыр. Хабарламада жеке тұлғаларға арналған жаңа тұтынушылық өнімнің іске қосылатын күні, сомасы, құны немесе талаптары көрсетілмеген. ADCB-нің ресми хабарламасы.

Сондықтан лицензия туралы жаңалыққа сүйеніп, кез келген адам жаңа бөлшек өнімге өтінім бере алады деп айтуға болмайды.

Ол үшін өнімнің кімге арналғаны, нені қаржыландыратыны, төлемдердің қалай есептелетіні және өтінімнің қайда қабылданатыны бөлек жариялануы керек. ADCB тобының басқа елдердегі өнімдерінің шарттарын Қазақстанға автоматты түрде қолдануға да болмайды.

Пайыздың болмауы неге тегін қаржыландыруды білдірмейді?

Исламдық қаржыландыруда төлемнің құрылымы пайыздық несиеден өзгеше болуы мүмкін.

Мысалы, мурабаха кезінде банк тауарды сатып алып, кейін оны клиентке алдын ала келісілген үстеме бағамен, төлемін кейінге қалдырып сатады. Банктің табысы сату бағасына енгізіледі. Бұл тетік ADCB-нің Қазақстандағы тауарлық мурабахаға арналған ресми парағында түсіндірілген. Алайда ол жаңа исламдық терезенің нақты тарифтерін растау болып саналмайды. Мурабаха қалай жұмыс істейді?

Тағы бір нысан — иджара, яғни мүлікті жалға беру арқылы қаржыландыру. Мұнда жалдау төлемдерін және мүліктің кейін клиенттің меншігіне өтуі мүмкін болса, сол талаптарды зерделеу қажет. Zaman Bank-тің жалпы шарттары.

Демек, «пайыз бар ма?» деген сұрақпен шектелмей, «барлық мерзім ішінде қанша төлеймін және соның орнына не аламын?» деп сұраған дұрыс.

Шартты мысал: бағасы бір миллион теңге болатын тауар

Тауардың бастапқы бағасы 1 000 000 ₸ делік. Оқу мысалында банк оны сатып алып, клиентке 12 айда төлеу шартымен 1 200 000 ₸-ге сатады.

КөрсеткішШартты мән
Тауардың бастапқы бағасы1 000 000 ₸
Клиентке сату бағасы1 200 000 ₸
Бірдей төлемдер саны12
Ай сайынғы төлем100 000 ₸
Бағалар арасындағы айырма200 000 ₸

Есепті жеңілдету үшін бұл мысалда бастапқы жарна мен қосымша шығындар қарастырылмаған. Бұл ADCB ұсынысы немесе банктің тарифі емес.

Айырма бүкіл мерзім үшін тауардың бастапқы бағасының 20%-ын құрайды. Оны жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесімен — ЖТСМ-мен теңестіруге болмайды. Дұрыс салыстыру үшін барлық төлемнің сомасы мен күні ескерілуі қажет.

Исламдық қаржыландыруды кәдімгі несиемен қалай салыстыру керек?

Салыстырылатын ұсыныстардың мақсаты, сомасы және мерзімі бірдей болуы керек. Мысалы, жабдық сатып алуға арналған қаржыландыруды басқа сомаға немесе басқа мерзімге берілетін несиемен тек ай сайынғы төлеміне қарап салыстыру дұрыс емес.

Шартқа қол қоймас бұрын мына сұрақтарды нақтылаған жөн:

  1. Нақты не қаржыландырылады? Тауар сатып алу, мүлікті жалдау, жоба немесе басқа операция ма?
  2. Жалпы төленетін сома қанша? Бастапқы жарна, кестедегі төлемдер және міндетті қосымша шығындар ескерілген бе?
  3. Алғашқы төлем қашан жасалады? Ол күтілетін табыстан бұрын келуі мүмкін.
  4. Кепіл талап етіле ме? Клиент қандай мүлікпен және қандай міндеттемелермен жауап береді?
  5. Мүлік кімнің меншігінде болады? Бұл жалдау және кейін сатып алу шарттарында ерекше маңызды.
  6. Шартты мерзімінен бұрын аяқтау қалай есептеледі? Қандай сома төленеді және ол қалай анықталады?
  7. Төлем кешіксе не болады? Салдары мен мәселені реттеу тәртібі құжатта қалай жазылған?

Дәстүрлі бағдарламалармен салыстыру үшін Қазақстандағы банк несиелерін қарауға болады. Кәдімгі несие бойынша алдын ала есептеуге қаржы калькуляторлары көмектеседі. Бірақ аннуитеттік есеп исламдық шарттағы төлем кестесін алмастырмайды.

Салымдарға берілетін кепілдік туралы не білу керек?

18 қарашадағы хабарламасында Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры ADCB Kazakhstan 13 қарашадан бастап міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болғанын растады.

Алайда исламдық банк депозиттері және исламдық банк операциялары аясында шоттарға тартылған ақша бұл кепілдікпен қамтылмайды. Банктің жүйеге қатысуы оның барлық өнімі бірдей қорғалады дегенді білдірмейді. Қордың түсіндірмесі.

Ақша орналастырмас бұрын нақты өнімнің құқықтық нысанын және оған кепілдік қолданылатынын анықтау қажет. Баламаларды қарастырсаңыз, Қазақстан банктерінің салымдары бөлімінен дәстүрлі депозиттердің параметрлерін салыстыра аласыз. Кепілдіктің қолданылуын бөлек тексеру керек.

Клиент үшін негізгі қорытынды

Исламдық терезе банк нарығының мүмкіндіктерін кеңейтеді. Бірақ оның өзі тегін қаржыландыруға, өтінімнің міндетті түрде мақұлдануына немесе кез келген жинақтың бірдей қорғалуына кепіл болмайды.

Нақты шарттың мақсатын, жалпы төленетін соманы, төлем кестесін, кепілді және шартты аяқтау тәртібін бағалау қажет. Ал лицензия туралы жаңалықты рәсімдеуге қолжетімді өнімнің іске қосылғаны туралы хабарландырудан ажыратқан жөн.

Ақпарат 2026 жылғы 18 қарашада тексерілді. Сандық мысал оқу мақсатында берілген және банктің ұсынысы болып табылмайды.