2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда 259 400 ₸ сомасына 57 жалған ақша белгісі анықталды. Бұл 96 жалған белгі табылған 2025 жылдың сәйкес кезеңінен 68,4% аз. Сондықтан бұрынғы «саны өсіп жатыр» деген тұжырым қазіргі динамиканы толық сипаттамайды: 2025 жылы күрт өсім болды, ал 2026 жылдың алғашқы жартысында анықталған белгілер азайды.
Жалған теңге статистикасы
| Кезең | Саны | Сомасы | Өзгеріс |
|---|---|---|---|
| 2024 жыл | 108 | 516 000 ₸ | салыстыру базасы |
| 2025 жыл | 206 | 1 122 150 ₸ | 2024 жылға қарағанда +90,7% |
| 2025 жылдың I жартысы | 96 | 465 150 ₸ | жартыжылдық база |
| 2026 жылдың I жартысы | 57 | 259 400 ₸ | бір жылда −68,4% |
2025 жылғы 206 жалған белгінің 203-і банкнот, 3-еуі монета болды. Ең көп қолдан жасалғаны 5 000 ₸ — 174 дана немесе барлық анықталған белгінің 84,5%-ы. Одан кейін 10 000 ₸ — 22, 2 000 ₸ — 6, 20 000 ₸ — 1 дана.
2026 жылдың бірінші жартысында құрылым өзгерді: 57 белгінің 49-ы банкнот, 8-і монета. 2 000 ₸ номиналы — 22 дана (38,6%), 10 000 ₸ — 16 (28,1%), 5 000 ₸ — 11 (19,3%). Ресми дерек Ұлттық Банктің 2025 жыл және 2026 жылдың I жартысы туралы хабарламаларында берілген.
Бұл сандар нені білдіреді
Статистикаға Ұлттық Банк пен екінші деңгейдегі банктер анықтаған жалған белгілер кіреді. Ол айналымдағы барлық жалған ақшаның санына тең емес және нақты дүкенде жалған банкнот алу ықтималдығын көрсетпейді. Анықталған белгілердің өсуі қылмыстық белсенділікпен де, тексеру сапасымен де байланысты болуы мүмкін. Сондықтан заңсыз айналымның толық көлемі емес, анықталған белгілер саны туралы айту дұрыс.
Банкнотты қалай тексеру керек
Ұлттық Банк бірнеше қорғаныш белгісін қатар тексеруді ұсынады:
- Ұстап көріңіз. Шынайы банкноттың қағазы тығыз, бедерлі баспа элементтері сезіледі. Тегіс қарапайым қағаз қосымша тексеруді қажет етеді.
- Жарыққа қараңыз. Су белгісі мен қорғаныш жіп банкноттың құрамында болуы керек, үстіне басылған сурет болмауы тиіс.
- Еңкейтіңіз. Голографиялық және түсін өзгертетін элемент бұрыш ауысқанда көрінісін өзгертеді.
- Ұсақ бөлшекті үлкейтіңіз. Жалған банкноттағы микромәтін көбіне бұлыңғыр және оқылмайды.
- Жазуды тексеріңіз. «Төлем құралы болып табылмайды» деген жазуы бар полиграфиялық өнім ақша емес.
Бір белгіге ғана сенуге болмайды: қорғаныш жиынтығы номинал мен серияға байланысты. Банкнотты Ұлттық Банктің теңгенің қорғаныш элементтері сипаттамасымен салыстырыңыз.
Күмәнді банкнотпен не істеу керек
- онымен төлем жасамаңыз және басқа адамға бермеңіз;
- қайда, қашан және кімнен алғаныңызды белгілеңіз, чек пен операция дерегін сақтаңыз;
- банкнотты бүлдірмеңіз және оған жазбаңыз;
- құқық қорғау органына хабарласып, нұсқауын орындаңыз;
- күмән банк немесе банкомат операциясында туындаса, банкке дереу хабарлап, құрылғы мен уақытты сақтаңыз.
Иесі жалған банкнотты байқамай алғаны үшін ол автоматты түрде шынайы ақшаға айырбасталмайды. Өтем нақты жағдай мен кінәлі тұлғаға байланысты. Есеп айырысу үшін «кәдесый ақша» сатып алу ауыр құқықтық салдарға әкелуі мүмкін.
Тәуекелді қалай азайтуға болады
Ірі қолма-қол есепте банктің кассасын немесе бөлімшедегі тексеруді пайдаланыңыз, көшеде ақша айырбастамаңыз және алған кезде купюраны санаңыз. Автокөлік, техника немесе бағалы зат сатқанда сатып алушының скриншотына емес, өз банк қолданбаңыздағы нақты түсімге сеніңіз.
Статистика мен ұсыным 2026 жылғы 15 тамызда тексерілді. Өсім немесе төмендеу туралы дұрыс қорытынды жасау үшін жаңа деректі бірдей кезеңмен салыстыру қажет.
Сұрақтар мен пікірлер
Әзірге пікірлер жоқ. Бірінші болып пікір қалдырыңыз!