2026 жылғы 19 қазанда тексерілді. Ақпарат өз бетіңізше тексеруге арналған; жеке ұсыным немесе кредит кепілдігі емес.

БЖК (мақала атауындағы КДН) — қарыз жүктемесінің коэффициенті: кредиттік төлемдердің кредитор қабылдаған орташа айлық табысқа қатынасы. Жаңа несие алдында қолданыстағы төлемдермен бірге жаңа міндеттеме бойынша орташа төлем және әдістемедегі кешіктірілген сомалар ескеріледі. Бұл мақұлдау кепілдігі емес.

Қазақстанда КДН не үшін қажет

Банктердің № 52 нормативтері мен МҚҰ-ның № 192 нормативтері — бөлек құжаттар. Жалпы шек қолданылатын жағдайда 0,5 (50%); соңғы 12 айда 90 күннен асқан кешіктіруі бар қарыз алушыларға 0,25 (25%) шектеуі көзделген. Құмар ойындарға белсенді қатысу белгілеріне де арнайы талап бар. Ерекшеліктерді банк пен МҚҰ үшін жеке тексеріңіз; кез келген ипотека немесе автонесие автоматты түрде босатылмайды.

КДН қалай есептеледі

Қағида: БЖК = (қолданыстағы ай сайынғы төлемдер + ескерілетін кешіктірілген сомалар + жаңа қарыздың орташа айлық төлемі) / кредитор қабылдаған орташа айлық табыс. Пайызбен көрсету үшін 100-ге көбейтеді. Жалпы борыш қалдығын ай сайынғы төлем орнына қоймаңыз.

Оқу мысалы: табыс 300 000 ₸, ипотека төлемі 60 000 ₸, автонесие 30 000 ₸, жаңа төлем 80 000 ₸. Өзге міндеттеме мен кешіктіру жоқ.

КөрсеткішҚазірЖаңа кредитпен
Орташа айлық табыс300 000 ₸300 000 ₸
Қолданыстағы төлемдер90 000 ₸90 000 ₸
Жаңа орташа төлемЖоқ80 000 ₸
Барлық төлем90 000 ₸170 000 ₸
БЖК30%56,67%

90 000 / 300 000 = 30%, ал (90 000 + 80 000) / 300 000 = 56,67%. Екінші мән қолданылатын 50% шегінен жоғары. Нақты есепті кредитор әдістемеге сай жасайды.

Қандай КДН деңгейі қауіпсіз саналады

30% — заңдағы әмбебап «қауіпсіз» шек емес. Төлемнен кейін тұрғын үйге, тамаққа, емге, асыраудағыларға және қорға ақша қалуы керек. Нормативке сай келу отбасы бюджетінің жеткілікті екенін дәлелдемейді.

Қолданылатын жағдайБЖК шегі
Банк не МҚҰ: жалпы шек0,5 — 50%
Соңғы 12 айдағы 90 күннен асқан кешіктіру: арнайы шек0,25 — 25%
Нақты шарттағы ерекшелікТиісті нормативпен бөлек тексеріледі

Өз КДН-іңізді қалай тексеруге болады

Дербес кредиттік есепті алып, кестелермен салыстырыңыз. БКБ толық есепті өзінде көзделген арналарда күнтізбелік жылына бір рет тегін ұсынады; қайталанған сұрау мен eGov арнасының тарифін бөлек тексеріңіз. Мемлекеттік кредиттік бюроның ресми арнасы — mkb.kz және id.mkb.kz; жеке кабинеттегі қызмет пен тарифті осы тексеруде сынаған жоқпыз.

Finuslugi ЖСН бойынша белсенді кредиттеріңізді алмайды және осындай кредиттік кабинет ұсынбайды. Сайт оқу үшін ЖСН қажет емес. Толығырақ: атыңызға рәсімделген қарызды тексеру. ЖСН, есеп пен кодты пікірге жібермеңіз.

КДН несие мақұлдауына қалай әсер етеді

Табыс пен міндеттемелер соңғы алты айға және нормативтегі рұқсат етілген деректерге сай тексеріледі. Өз шоттары арасындағы аударым мен алынған қарыз жаңа табыс емес. Қолданыстағы кредиттік карта үшін есептік айлық төлем — пайдаланылған кредиттік лимиттің 10%-ы. Лимит 500 000 ₸, қарыз 100 000 ₸ болса, бұл бөлік 10 000 ₸. Қарыз нөл болса, осы бөлік нөл; ашық лимитті кредитор ішкі тәуекел саясатында бөлек бағалай алады. Жаңа немесе ұлғайтылатын желінің есебін осы мысалмен шатастырмаңыз.

БЖК айлық төлемді айлық табыспен салыстырады. Қарыздың жылдық табысқа қатынасы — басқа коэффициент; оның ережесін БЖК-ға көшірмеңіз.

КДН-ды қалай төмендетуге болады: пайдалы кеңестер

  • Қате деректі кредитор не бюро арқылы құжатпен даулаңыз: кредиттік тарихты тексеру.
  • Жаңа төлемсіз де бюджет жетпесе, жаңа қарызды кейінге қалдырыңыз.
  • Ішінара өтеуде төлем азая ма, әлде мерзім ғана қысқара ма — анықтаңыз.
  • Қайта қаржыландыруды ЖТСМ, мерзім және жалпы артық төлеммен салыстырыңыз.
  • Төлеу қиындаса, қазіргі кредитордан реттеу сұраңыз.

Төмен БЖК кредиторды ақша беруге міндеттемейді. Түпкілікті нормативтік есеп пен шешімді кредитор қолданыстағы қағидалармен жасайды.